Słownik Kalkometru

Pisz „zająć się problemem”, „rozwiązać problem” albo „odpowiedzieć na potrzebę”. „Adresować problem” to znaczenie przejęte z angielskiego „address a problem”.

W rozmowie „Dokładnie!” mało kogo już dziwi. W tekście oficjalnym bezpieczniej potwierdzić słowem „właśnie”, „oczywiście” albo „zgadza się”, bo część odbiorców nadal ocenia „dokładnie” krytycznie.

Zwrot jest poprawny, ale urzędowy i sztampowy. Żywiej zabrzmi konkretny czasownik: „odbyć się”, „zdarzyć się”, „dziać się”, „nastąpić”.

Najbezpieczniej napisać „odgrywać rolę” albo „pełnić funkcję”. „Pełnić rolę” i „spełniać rolę” dawniej uchodziły za błąd, a dziś nowsze słowniki je dopuszczają.

W starannym tekście pisz „z rzędu”: „trzeci raz z rzędu”, „pięć dni z rzędu”. „Pod rząd” jest powszechne w mowie, ale słowniki poprawnej polszczyzny traktują je jako błąd.

W starannym tekście pisz „na razie”, „tymczasem” albo „do tej pory”. „Póki co” uchodzi za zwrot potoczny, a słowniki normatywne go nie przyjmują.

Pisownia jest jedna: „w międzyczasie”. Samo wyrażenie budzi spór, więc w starannym tekście bezpieczniej napisać „tymczasem” albo „w tym czasie”.

W starannym tekście napisz „czołowy”, „przodujący”, „największy” albo „najważniejszy”. „Wiodący” w tym znaczeniu uchodzi za rusycyzm i słowniki normatywne go nie przyjmują.

Przed przymiotnikiem i rzeczownikiem skreśl „być”: „oferta wydaje się korzystna”, „to wydaje się dobrym pomysłem”. Wydawnictwa poprawnościowe uznają „wydaje się być” za konstrukcję niepoprawną.

Pisz „mieć znaczenie”, „wiele zmieniać” albo „mieć wpływ”. „Zrobić różnicę” to dosłowne tłumaczenie angielskiego „make a difference”.

„Aktualnie” znaczy „obecnie, teraz”. Jeśli przekładasz angielskie „actually”, napisz „właściwie”, „tak naprawdę” albo „w rzeczywistości”.

Gdy chodzi o coś osobnego albo przeznaczonego do jednego celu, pisz „przeznaczony”, „osobny” albo „specjalny”. „Dedykować” po polsku znaczy „ofiarować komuś utwór”, na przykład wiersz albo książkę.

Najczęściej wystarczy „obecnie”, „teraz” albo „na razie”. „Na chwilę obecną” to zwrot urzędowy: użyty raz nie szkodzi, powtarzany co kilka zdań męczy.

Napisz „dziś”, „dzisiaj” albo „obecnie”. Słowniki poprawnej polszczyzny uznają „na dzień dzisiejszy” w tym znaczeniu za błąd.

Pisz „na razie”, „teraz” albo „obecnie”. „Na ten moment” jest modne w urzędach i korporacjach, a w starannym tekście razi.

W większości zdań napisz „mieć”. „Posiadać” znaczy „być właścicielem czegoś o dużej wartości”, więc pasuje do majątku, ziemi czy nieruchomości, a nie do doświadczenia, wieku i karty klienta.

Zwrot jest poprawny, ale należy do stylu urzędowego. Poza pismem urzędowym napisz po prostu „dziś” albo „dzisiaj”.

W starannym tekście pisz „na podstawie” albo „opierając się na”. Zwrot „w oparciu o” jest bardzo częsty, ale słowniki oceniają go jako nadużywany, a część językoznawców go odradza.

Pisz „na ten temat”, „w tym zakresie” albo „w tej sprawie”. Zwrot „w tym temacie” prof. Mirosław Bańko ocenia jako konstrukcję naganną.

W starannym tekście pisz „odnośnie do czegoś”, bo odnosimy się do czegoś. Forma bez „do” jest powszechna, ale wydawnictwa poprawnościowe jej nie zalecają.

Jeśli „przez” wystarcza, napisz „przez”. „Poprzez” jest poprawne, ale słownik poprawnej polszczyzny PWN ostrzega przed jego nadużywaniem.

Pisz „wielką literą”, „dużą literą” albo „od wielkiej litery”. Konstrukcja „z dużej litery” jest bardzo częsta, ale wydawnictwa poprawnościowe zgodnie jej odradzają.

Te słowa znaczą co innego i nie wolno ich zamieniać. „Przynajmniej” wskazuje minimum, a „bynajmniej” wzmacnia przeczenie i znaczy „wcale, zupełnie”.

To, co da się policzyć na sztuki, ma liczbę: „liczba osób”, „liczba dni”, „liczba punktów”. Ilość zostaw temu, co się mierzy albo waży: „ilość wody”, „ilość czasu”.

Zwykle wystarczy jedno słowo: „okres” albo „czas”. Samo „okres czasu” błędem w ścisłym sensie nie jest, ale tyle osób widzi w nim masło maślane, że lepiej go unikać.

Poprawne są dwie formy: „przekonujący” i „przekonywający”. „Przekonywujący” jest w druku równie częste jak „przekonujący”, a mimo to zwykle uchodzi za błąd.

W starannym tekście „spolegliwy” znaczy „godny zaufania, taki, na którym można polegać”. Znaczenie „uległy, ugodowy” jest potoczne i słowniki oceniają je różnie.

W tekście pisanym i w starannej wypowiedzi tylko „tę”: „tę książkę”, „tę fakturę”, „tę sprawę”. Forma „tą książkę” jest dopuszczalna w swobodnej rozmowie.

Pisz „w każdym razie”. Forma „w każdym bądź razie” nie uchodzi za poprawną i w starannym tekście lepiej jej unikać.

Poprawna jest tylko forma „wziąć”. „Wziąść” uchodzi za błąd, a w piśmie razi znacznie mocniej niż w mowie.